“Wie zwijgt, is medeplichtig!” Op zijn slotdag gaf Theater Aan Zee een podium aan artiesten en activisten die felle aanklachten uitspraken tegen de Israëlische én de Belgische regering.
“Welke kleur willen jullie: groen, rood of zwart?” Een medewerkster van de Oostendse kunstorganisatie Kleinverhaal vraagt het aan alle knutselbeluste kleuters op de kiosk in het Leopoldpark. Met verf kunnen ze hier vanmiddag kunstige watermeloenen stempelen, waarna al hun werkstukjes aan een lange waslijn met wimpels komen te hangen. Voor één dag hult Theater Aan Zee zich in de kleuren van de Palestijnse vlag
Op de zeedijk blijkt kunstencentrum Kaap met zijn 150-tal zitjes algauw te klein voor de grote toestroom voor ‘SOS Gaza’, een programma met straffe redes van kunstenaars, denkers en activisten in de vorm van een j’accuse. Dubbel zoveel gegadigden moeten uiteindelijk buiten volgen via luidsprekers op Hotel Zonder Zeezicht, het terrein achter Kaap. Gelukkig is de zon hun welgevallig.
“Wij zullen één luide stem van het geweten zijn”, zo zet Julie Hendrickx Devos van Beweging.net de toon. “Een paar paletten met voedsel droppen om je geweten te sussen is een zwaktebod.” De tien redes die volgen, wisselen woede over de Israëlische uitroeiingspolitiek af met felle veroordelingen van de politieke besluiteloosheid in België. “Als baby’s slapen, ben je stil. Maar niet als ze doodgaan.”
Juridische actie
Opgemerkte aanklachten zijn er van actrices Veerle Baetens, Els Dottermans en Marijke Pinoy, die getuigt over haar eigen bezoeken aan Palestina. “Ik eis dat er onmiddellijk een wapenembargo komt, dat Israël gesanctioneerd wordt, en dat we deze apartheidsstaat en dit genocidaal regime boycotten tot het door de knieën gaat en de Palestijnse rechten worden gerespecteerd.”
Marijke Pinoy is scherp tijdens ‘SOS Gaza’. © Fred Debrock
Hartverscheurend stil wordt het bij Fikry El Azzouzi’s lezing van het testament van de tienjarige Rasha, die in 2024 in Gaza om het leven kwam door een Israëlische bom. Ze legde vooraf vast wie haar zakgeld en haar speelgoed mocht krijgen. “Mijn wil is ook dat mijn kleren verdeeld worden aan wie in nood is.” Tussen alle redes door, ook van verschillende Palestijnse stemmen, zingt muzikant Daan een lied over een drone die zich verveelt omdat alles al kapotgeschoten is. “Ik schreef het al dertien jaar geleden, dat zegt genoeg.”
Daan zingt een liedje over een drone die zich verveelt omdat alles al kapotgeschoten is. © Fred Debrock
De hele namiddag is georganiseerd door SOS Gaza, een breed platform op initiatief van Thuis-actrice Katrien De Ruysscher en auteur Dominique Willaert dat van beleidsmakers concrete actie eist tegen de situatie in Gaza. Sinds de lancering ervan in mei in de Vooruit kwamen er niet alleen open brieven aan de Belgische regering en de koning, maar staat ook juridische actie hoog op de agenda. Zo werd met de Liga voor de Mensenrechten pas nog een klacht ingediend bij Comité P over de nauwe banden tussen Belgische politiediensten en Israëlische bedrijven voor bewakingstechnologie.
Vredesliederen
Verder startte SOS Gaza een crowdfunding voor de rechtszaak van Droit pour Gaza tegen de Belgische regering op basis van de antigenocidewet. Die verbiedt militaire, economische en andere betrekkingen met elk bewind dat daden stelt die op een genocide kunnen wijzen.
Voor De Ruysscher blijft de urgentie groot. “Vier maanden na onze start is de verontwaardiging alleen maar toegenomen. Alleen moeten we vaststellen dat onze regering, ondanks massaal protest, nog steeds op geen enkele manier het internationale en humanitaire recht respecteert in de vorm
Terwijl protest rond Gaza op eerdere zomerfestivals als Werchter van afzonderlijke artiesten kwam, neemt TAZ het expliciet op in zijn slotprogramma. “We hebben geen seconde getwijfeld”, zegt artistiek leider Cindy Godefroi. “Toen ik dat liet weten aan burgemeester John Crombez, zei hij dat hij ook niet zou willen dat we één seconde getwijfeld hadden.” De afgelopen tien dagen dook voor of na bepaalde voorstellingen ook al het Oostendse stadskoor op met vredesliederen. Ook zij zijn er vandaag weer bij.
Vliegeren voor Gaza
Na alle aanklachten in Kaap gaat het in stoet naar buiten, met het lange witte doek waarop de Gentse kunstorganisatie Manoeuvre sinds het begin van de oorlog alle namen blijft borduren van Palestijnse slachtoffers. Op Hotel Zonder Zeezicht vormt het doek van bijna 100 meter lang een kring rond de speakers’ corner van de literaire organisatie De Letterie. Twee uur lang volgen gedichten en betogen van organisaties, burgers en dichters als Sylvie Marie en Jan Ducheyne. Zelfs een Palestijns meisje van amper tien getuigt spontaan over wat haar familie overkomt in Gaza.
Het doek van kunstenorganisatie Manoeuvre waarop alle namen van Palestijnse slachtoffers van de oorlog worden geborduurd. © Fred Debrock
Extra spannend wordt het wanneer burger Marc Van Mechelen KBC-klanten oproept om naar een meer ethische bank te verkassen, omdat KBC meer en meer investeert in bedrijven als Caterpillar, die wegen aanleggen en huizen bouwen voor Israëlische kolonisten. KBC is de hoofdsponsor van TAZ. Het prikkelt kunstenaar Sara Oklobdzija, trekker van Towards Apartheid Free Zones, om de hele kunstensector aan te manen om geld te verplaatsen. “Onthou dat je elke dag iets kan doen.”
© Fred Debrock
Uiteindelijk eindigt ‘SOS Gaza’ na vier uur in een poëtische optocht langs de vloedlijn, met een reeks wapperende vliegers in groen, zwart, rood en wit: een culturele traditie waarmee Palestijnen lang hun laatste restje vrijheid hebben gevierd. Vanop het strand sluiten sommige badgasten zich in zwembroek spontaan aan bij deze stoet van troost, hoop en verzet. Aan die andere vloedlijn, 4.000 kilometer verder, worden elke dag nieuwe lijken begraven.
Alle uitgesproken ‘j’accuses’ verschijnen op de website van SOS Gaza: www.sosgaza.be.
