De Israëlische genocidewetenschapper Raz Segal was een van de eerste experts die het Israëlische optreden in Gaza als genocidaal bestempelde. Dat die opvatting pas twee jaar later consensus vond onder politici en experts noemt hij “een complete mislukking”.
Bron www.destandaard.be
Op 14 oktober 2023, een week na de massamoord op 1.500 Israëli’s, publiceerde deze krant een stuk over de Israëlische militaire reactie. Er waren toen al 6.000 bommen gevallen op Gaza, in de titel stond een citaat van de Palestijnse universiteitsdocent Zakaria Shehab, die in één klap meer dan 37 familieleden was verloren: “Ze waren op de vlucht voor de dood. Het enige wat ze vonden was de dood.” De Shehab-familie woonde in het noorden van Gaza. Een dag eerder, op 13 oktober, had het Israëlische leger alle één miljoen inwoners van die regio opgeroepen om naar het zuiden te trekken. Israël zei Hamas “met wortel en tak” te willen uitroeien. Shehabs familieleden vluchtten naar andere wijken. Ze dachten dat ze daar veilig zouden zijn.
Terwijl voor de wereld zichtbaar begon te worden welke gruwel zich in Gaza voltrok, was het voor de Israëlische professor Holocaust- en genocidestudies Raz Segal duidelijk in welke donkere plooien het Israëlische tegenoffensief zou vallen. Na de evacuatieoproep van het Israëlische leger kroop Segal in zijn pen en nog diezelfde dag publiceerde hij in het progressieve Amerikaanse magazine Jewish Currents een stuk met als kop: Een schoolvoorbeeld van genocide.
Vandaag bestaat er onder academici en bij gevestigde instituten consensus dat Israël in Gaza een genocide begaat. Segal was een van de eerste genocide-experts, zo niet de allereerste, die het g-woord in de mond nam.
Waarom was u zo vroeg al overtuigd?
“Het Genocideverdrag uit 1948 draait niet alleen om de bestraffing van genocide, maar ook om de voorkoming ervan. Het woord preventie staat in de titel van de conventie. Hoe werkt preventie? Dat bereik je niet door iets te benoemen wat al achter de rug is, je moet elementen of patronen herkennen en aan de alarmbel trekken als die aanwezig zijn. In de eerste week waren de uitspraken van Israëlische politici en legerofficieren doorspekt met ontmenselijking en genocidaire intenties. Voormalig minister van Oorlog – en ik noem hem bewust minister van Oorlog – Yoav Galant, noemde de Gazanen ondubbelzinnig “menselijke beesten”. Voormalig legerwoordvoerder Daniel Hagari sprak van “maximale destructie” in Gaza.”
“Alle Palestijnen in Gaza waren de vijand, zei president Yitzhak Herzog. Dan volgde de Israëlische evacuatieoproep op 13 oktober, die binnen de historische context een verlenging is van de Nakba. Eén miljoen inwoners, inclusief zieken, ouderen, kinderen en zwangere vrouwen, kunnen zich niet allemaal in minder dan 24 uur naar het zuiden verplaatsen. Iedereen kon bovendien live op zijn scherm volgen hoe Israël de evacuatieroutes en de door hen veilig verklaarde zones bombardeerde. Israël droeg de Palestijnen niet op te vertrekken om hen te beschermen, maar om de eigen doelgerichtheid te verbeteren.”
Een groter belang
De jonge Segal zou het oneens zijn geweest met die vaststelling. Segal groeide op in Israël, met vier grootouders uit Bulgarije en Roemenië die de Tweede Wereldoorlog hadden overleefd. De trauma’s van het joodse volk vormden een rode draad door Segals jeugd. In het middelbaar ging hij op klasuitstap naar de vernietigingskampen in Polen. “Op zulke plekken leer je niet veel”, vertelt hij daarover. “Je voelt het vooral.”
Na zijn legerdienst, toen Segal door India reisde en geprikkeld werd door een essay van Arundhati Roy, ‘The greater common good’, over verwoestend staatsgeweld bij de constructie van megadammen. “Het is in wezen een essay over genocide, en ik had nog nooit op die manier over genocide nagedacht. Ik geloofde nog steeds dat de Holocaust uniek was. Ik geloofde dat Joden en Israël ook uniek waren”, herinnert Segal zich. “En dat wilde ik bewijzen.”
Segals academische zoektocht naar een repliek zou hem op een ander spoor zetten. Hij deed zijn master aan de universiteit van Tel Aviv onder begeleiding van Yehuda Bauer, een prominente Holocaustonderzoeker die vorig jaar op 98-jarige leeftijd overleed. Bauer speelde een cruciale rol in de erkenning van Holocaustonderzoek als apart onderzoeksgebied. Maar hoe meer Segal onderzoek deed naar genocides, hoe minder hij begreep op welke basis Bauer dat had gedaan.
Rusteloos vertrok Segal naar de Verenigde Staten voor een doctoraat aan het Strassler Center for Holocaust and Genocide Studies aan Clark University, waar hij studeerde bij Debórah Dwork, oprichter van dat instituut en eveneens een vooraanstaand Holocaustonderzoeker. In zijn doctoraat, waarmee hij inzoomde op de genocide in de Karpaten onder Hongaars bestuur tijdens de Tweede Wereldoorlog, kwam Segal tot de conclusie dat het complexe geheel van gebeurtenissen en processen die we samen de Holocaust noemen allesbehalve uniek is. “Bauer en ik hadden heel heftige discussies. Hij geloofde in mijn analyses, maar hij stond niet achter de conclusies.”
Segal ontdekte hoe Hongaarse beleidsmakers een eigen antisemitisch en racistisch beleid voerden, inclusief deportaties en massaal geweld tegen Joden en andere groepen die voor hen een bedreiging vormden voor de etnonationale visie op een ‘Groot-Hongarije’. Nationale en regionale dynamieken, stelde hij, waren, soms onafhankelijk van nazi-Duitsland, doorslaggevend in genocidale processen. “Maar in de Israëlische academische wereld is de uniciteit van de Holocaust in twijfel trekken een van de grootste zonden”, zegt Segal.
Plausibel risico
In 2014, na Israëls derde oorlog tegen Hamas, zag Segal het Israëlische discours verharden. Hoe de maatschappij minder in staat was zichzelf moeilijke vragen te stellen of naar stemmen uit Gaza te luisteren. Hoe de doden werden gebagatelliseerd, het geweld zelfs gevierd. Dat, in combinatie met de wankele zoektocht naar een job, deed Segal beslissen samen met zijn vrouw definitief naar de VS te verhuizen in 2016. Het was ook het jaar waarin de International Holocaust Remembrance Alliance, een initiatief van oud-mentor Bauer, de werkdefinitie van antisemitisme aannam. “De definitie zat vol gebreken”, zegt Segal. “Ze was er meer op gericht kritische stemmen over het Israëlische beleid het zwijgen op te leggen dan Joden te beschermen.”
Uw artikel in Jewish Currents kostte u niet alleen een jobaanbod als hoofd bij het centrum voor Holocaust- en genocidestudies aan de Universiteit van Minnesota. U werd ook een antisemiet genoemd. Hoe was dat?
“De strijd tegen antisemitisme was ooit bedoeld om Joden te beschermen voor gewelddadige staten. Nu beschermt hij een staat, Israël, die gewelddadig is tegenover Palestijnen. Vandaag is antisemitisme onlosmakelijk verbonden met anti-Palestijns racisme. Wie wil spreken over het Israëlisch beleid tegenover de Palestijnen of de Palestijnse geschiedenis en hun ervaringen, is een antisemiet – ook een Jood. Nog een element aan dit compleet absurde discours is dat je als Jood dan bestempeld wordt als een ‘slechte’ Jood. De voorbije twee jaar zagen we in de academische wereld, en op straat in de Verenigde Staten en Duitsland, Joden, ook religieuze Joden, die op de barricaden stonden tegen het Israëlische beleid en het geweld tegen de Palestijnen. En zij werden aangevallen door de politie. Dát is antisemitisme.”
Twee jaar later is de lijst aan academici, politici en mensenrechtenorganisaties die van een genocide spreken aanzienlijk gegroeid. Is dat belangrijk?
“Ja, de genocide is nog niet voorbij en de worsteling van de Palestijnen gaat door. Gaza is vernietigd. Op de Westelijke Jordaanoever drijven de Israëlische autoriteiten, in samenwerking met de settlers, het aantal gedwongen verplaatsingen op. Een derde van de bezette Jordaanvallei is bijna volledig etnisch gezuiverd. In Israël leven twee miljoen Palestijnen in een maatschappij die de voorbije twee jaar openlijk een massamoord op de Palestijnen vierde. Of het nu in het parlement, de regering, de redacties, de woonkamer of op sociale media is: veel Israëli’s spreken van een ‘Nakba’ in Gaza. Vanuit Israëlisch perspectief waren de afgelopen twee jaar een succesverhaal. Israël heeft gedaan wat het in 2023 zei dat het zou doen: Gaza onleefbaar maken. En wij? Wij hebben absoluut gefaald om op tijd te reageren.”
Wanneer ging het mis?
“In januari 2024 kwam het eerste tussenvonnis, nadat Zuid-Afrika een klacht had ingediend bij het Internationaal Gerechtshof (ICJ) tegen Israël wegens mogelijke schending van het VN-verdrag inzake genocide in Gaza. Het Hof oordeelde dat er een ‘plausibel risico’ was op genocide. Het Genocideverdrag stelt dat alle 153 ondertekende landen verplicht zijn om genocide te vermijden, te bestraffen en zich niet medeplichtig te maken. In plaats daarvan ging de wapenhandel met Israël onverminderd door en kreeg het Israëlische beleid diplomatieke bescherming. Geen preventie, maar medeplichtigheid, terwijl op zijn minst het risico op een genocide helder was.”
U zei: “Wij hebben absoluut gefaald.” Heeft u het ook over uw collega’s?
“In augustus heeft de grootste vereniging van genocidedeskundigen ter wereld met overweldigende meerderheid verklaard dat Israël een genocide pleegt in Gaza. Het is een complete mislukking dat we pas twee jaar na dato in staat zijn een genocide als genocide te bestempelen. Het bredere probleem wordt al weerspiegeld in de naam van het vakgebied: Holocaust- en genocidestudies. Waarom zonderen we de Holocaust af? Met de Holocaust wordt ook Israël uniek. Die uniciteit impliceert dat een staat van Holocaustoverlevenden geen misdaden in internationaal recht, laat staan een genocide, kan begaan. Zo wordt de ontkenning van de Nakba structureel ingebakken in de herinnering van de Holocaust, en in het vakgebied.”
Wat bedoelt u?
“Ik werk zo’n twintig jaar in genocidestudies. Die studies hebben een structureel probleem. Het vak is vanaf het begin verweven met de politiek. Het creëert of vergoelijkt het politieke discours over Israël. Door de manier waarop het vakgebied is ontstaan, wordt het Palestijnse leed daarin structureel ontweken. Die vaststelling vormt nu een groot debat. Instituten zoals het United States Holocaust Memorial Museum of Yad Vashem in Jeruzalem hebben officiële statements uitgebracht waarin ze de genocide in Gaza rationaliseren en verantwoorden. Als we ons willen verzoenen met ons falen, dan moeten we deze studies radicaal transformeren.”
Welke wereld ziet u na Gaza?
“Israël en de VS creëren in Gaza een model van een nieuwe wereld waarin wetteloosheid regeert. Veel mensen, over de breedte van het hele politieke spectrum, accepteren die absurditeit niet. Ze willen niet pal op de middag zeggen dat het buiten pikkedonker is, omdat iemand hun dat zegt. Ze hebben de BBC niet nodig, ze zien zelf hoe Gaza wordt gelijkgemaakt met de grond. Ze zien zelf welk bloedbad er nu in Darfour plaatsvindt. Ze trekken de straat op, ook al riskeren ze geweld en een arrestatie, of het verlies van hub job of vrienden. Het gaat verder dan Gaza of Soedan. Als hun regering in staat is zulke mensenrechtenschendingen en genocide toe te laten, wat betekent dat dan voor hun toekomst?”Luister“De genocide in Soedan is al gestart begin jaren 2000. Dit is de endgame”24:02
