Ga naar de inhoud 
Israëlische soldaten voeren geblinddoekte, ontblote Palestijnse gevangenen weg uit Gaza, eind 2023. © Yossi Zeliger/reuters
Bron www.destandaard.be
Van de 6.000 Gazaanse gevangenen beschouwt Israël er zelf nog geen 1.500 als gewapende militant. Ook onschuldige burgers lijden zo honger, worden ziek en ondergaan Israëlische martelingen. De gevangenen dienen – zelfs dood – als drukkingsmiddel in onderhandelingen met Hamas.
Nog geen kwart van de Palestijnen die Israël in Gaza heeft gevangengenomen, zijn strijders voor gewapende groepen zoals Hamas. Dat schrijven het Israëlisch-Palestijnse +972 Magazine en de Britse krant The Guardian donderdag op basis van een intern Israëlisch legerdocument. De onschuldige burgers die het leger opsluit, brengen vaak maanden door in schrijnende omstandigheden en moeten Israëlische martelingen en pesterijen ondergaan. Het Rode Kruis wordt steevast de toegang geweigerd.
De Israëlische data die de twee publicaties konden inkijken, bevatten de namen van alle Gazanen die Israëls inlichtingendiensten beschouwen als militanten voor Hamas en de Palestijnse Islamitische Jihad (PIJ), de twee grootste gewapende groepen in Gaza. Uit diezelfde gegevens, die dateren van midden mei, blijkt dat slechts 1.450 van de ongeveer 6.000 Gazanen die sinds oktober 2023 gevangengenomen zijn door Israëlische troepen, te boek staan als strijders. Driekwart van de gevangenen zou dus niets te maken hebben met Hamas of PIJ. De Israëlische autoriteiten claimen nochtans al sinds het begin van de oorlog dat ze alleen militanten vasthouden, of andere mensen die verdacht zijn van terroristische activiteiten.
“Welkom in de hel”
Dat die bewering geen steek houdt, is al langer bekend. Zo houdt Israël al meer dan acht maanden lang dokter Hussam Abu Safiya gevangen, een kinderarts die tevens de directeur was van het Kamal Adwanziekenhuis in het noorden van Gaza. Hij stapte in december 2024 in een Israëlische tank die zijn ziekenhuis belegerde en verdween dan in het gevangenissysteem. De Israëli’s beschuldigden hem er zonder bewijs van dat hij een terrorist was en lid van Hamas, dat hij met zijn ziekenhuis een schuilplaats zou bieden. Zijn advocaten konden Abu Safiya maar enkele keren bezoeken en zeggen dat hij gemarteld wordt en een derde van zijn lichaamsgewicht verloren is. Meer dan honderd Palestijnse dokters en verplegers zouden zich momenteel in de gevangenissen bevinden.
De Israëlische gevangenissen voor Palestijnen zijn dan ook berucht. Een jaar geleden publiceerde de gereputeerde Israëlische mensenrechtenorganisatie B’Tselem al een rapport over de misstanden die er plaatsvinden, onder de titel “Welkom in de hel” – een uitspraak van een Israëlische soldaat tegen een Palestijnse gevangene. Slachtoffers getuigden over zware martelpraktijken, vernederingen en seksueel geweld. B’Tselem beschrijft het gevangenissysteem als “een netwerk van martelkampen”.
In augustus 2024 waren er al bewakingsbeelden gelekt die toonden hoe bewakers een gevangene molesteerden. Nadien stelde een dokter dat de darmen van de gevangene scheurtjes vertoonden. Volgens medegevangenen zou Adnan al-Bursh, een andere gevangene en een beroemde chirurg uit Gaza, overleden zijn aan de gevolgen van dergelijke seksuele martelingen. Tientallen Palestijnen zijn al gedood in de Israëlische gevangenissen sinds de oorlog in Gaza begon.
De leefomstandigheden zijn bar, de hygiëne is minimaal. Minister van Nationale Veiligheid Itamar Ben-Gvir, die verantwoordelijk is voor de gevangenissen, pochte in juli nog dat hij zou “verzekeren dat de terroristen het minimum van het minimum zullen krijgen” wat eten betreft. Het resultaat zijn uitgehongerde gevangenen die vatbaar zijn voor ziektes. Onder andere huidaandoeningen tieren welig in de gevangenissen.
“Geriatrisch hok”
Ben-Gvir pakt er graag mee uit dat hij het leven van opgesloten Palestijnen zo zwaar mogelijk maakt. “Onder mijn bewind is de tijd voorbij van samen liedjes zingen, en marmelade en schapenvlees eten”, zei hij eind vorig jaar. Eind augustus liet hij in de gevangenissen foto’s ophangen die de enorme vernielingen in Gaza toonden. “Ik hoop dat ze allemaal hun huizen zien”, zei de minister.
Niet alleen dokters belanden in de “hel”. Volgens +972 en The Guardian doopten bewakers in de Sde Teiman-gevangenis in Zuid-Israël een deel ervan “het geriatrische hok”. Daar sloten ze oude mensen op en Palestijnen die zwaar toegetakeld waren tijdens de oorlog. Andere soldaten hielden Fahamiya al-Khalidi, een 82-jarige vrouw die slecht ter been was en leed aan alzheimer, zes weken lang vast. Haar vrouwelijke medegevangenen namen de zorg voor haar op zich.
De 40-jarige Abeer Ghaban getuigde in The Guardian dan weer hoe soldaten haar in december 2023 arresteerden en haar scheidden van haar jonge kinderen. Ook nadat was gebleken dat de soldaten haar man verward hadden met een naamgenoot die Hamaslid was, hielden de Israëli’s haar nog zes weken vast. Toen ze terugkeerde naar Gaza, vond ze haar kinderen bedelend terug op straat.
De 16-jarige Mohammed Zaher Ibrahim werd dan weer gearresteerd op de Westelijke Jordaanoever. De tiener wordt beschuldigd van stenenwerpen, wat hij zelf ontkent. Ondanks zijn Amerikaans-Palestijnse nationaliteit houdt Israël hem al zes maanden vast.
In ruil voor gijzelaars
Al meer dan 2.500 van de 6.000 Palestijnen die Israël gevangen had genomen en bestempeld had als “onwettige strijders”, zijn intussen vrijgelaten. Een van hen is Mohammad Abu Salmiya, de directeur van het Al-Shifaziekenhuis in Gaza. Hij zat 200 dagen lang vast. Israëlische politici reageerden razend toen hij werd vrijgelaten: waarom lieten ze een Palestijn gaan zonder er een Israëlische gijzelaar voor in de plaats te krijgen?
De Palestijnse gevangenen dienen als drukmiddel in de onderhandelingen met Hamas. Israël belooft een deel van hen te laten gaan in ruil voor de gijzelaars. De advocaat van dokter Abu Safiya zegt onomwonden dat Israël hem als “pasmunt” wil gebruiken.
Zelfs na hun dood mogen Palestijnen niet altijd de gevangenis verlaten. Israël past daarbij dezelfde strategie toe als Hamas, dat dode Israëlische gijzelaars bijhoudt als onderhandelingstroef. Zo wacht zijn familie nog altijd op het lichaam van Walid Ahmad, een 17-jarige jongen uit de Westelijke Jordaanoever. Hij stierf al in maart in een Israëlische gevangenis.
